1397/11/04 پنج شنبه

نیمه شعبان سالروزولادت حضرت ولي عصرمهدي موعود (عج) بر عموم مسلمين جهان مبارك باد......قال الكاظم عليه السلام: يُغيبُ عن أبصار الناس شَخصُهُ و لايُعيبُ عن قُلوب‌المؤمنين ذِكره؛ او (حضرت مهدي عجل‌الله‌تعالي‌فرجه الشريف) از ديده مردم پنهان مي‌شود، ولي يادش در دلهاي مؤمنين هيچگاه فراموش نمي‌شود

  
 

تاريخ نشر: 17/12/1388

مبحث: مقالات تخصصي

نويسنده: administrator

منبع: برگرفته از منشورات مرکز تخصصی مهدویت

مطالعات: 1320

بازگشت >>
نظرسنجي: ( 2 راي) 
  امام مهدي(عج) در يك نگاه
خلاصه:

آغاز سخن
مسلمين اتفاق نظر دارند كه پيامبر اسلام(ص) فرمود: هر كسي بميرد در حالي كه امام زمان خود را نشناخته باشد، به مرگ دوران جاهليت مرده است.1
روايات فراواني از امامان معصوم(ع) رسيده است كه بيانگر اهميت شگرف "امام شناسي" است و حتي سفارش شده كه در اين مسير از خداوند كمك بخواهيد. امام صادق (ع) مي فرمايد: در دوران غيبت اين گونه دعا كنيد:
"اللهم عرفني ... حجتك فانك ان لم تعرفني حجتك ضللت عن ديني"2
"خدايا... حجت خود را به من بشناسان، زيرا اگر او را به من نشناساني، از دين خود گمراه خواهم شد"
بنابر اين مساله شناخت امام با سرنوشت آدمي ارتباط دارد و امام تنها راه سعادت و بهروزي و مصداق كامل راه خدايي است:
"السلام عليك يا سبيل الله الذي من سلك غيره هلك"3
" سلام بر تو اي راه خدا كه هر كسي غير آن راه را رود،هلاك مي شود."
ما كه خود را شيعه امام عصر (عج) مي دانيم و دوست داريم از بهترين ياوران آن عزيز باشيم ودر آتش هجران او مي سوزيم و براي ظهور زيبايش پيوسته دعا مي كنيم، چقدر نسبت به آن حجت خدا معرفت و شناخت داريم؟ بيائيم به عنوان يك وظيفه بزرگ الهي، در راه آشنايي با امام خويش تلاش بيشتري كنيم.
امام مهدي(عج) در يك نگاه
دوازدهمين پيشواي معصوم(ع) حضرت مهدي (عج) در نيمه شعبان سال 255 ه. در شهر سامراء (از كشور عراق) به دنيا آمد.نام شريف آن حضرت،همان نام پيامبر(ص) (م ح م د) و كنيه او مثل پيامبر(ابوالقاسم) است. پدر بزرگوارش پيشواي يازدهم ،امام حسن عسكري(ع) و مادر گرامي اش، نرجس خاتون است. وي از نظر فضيلت و كرامت به حدي است كه حكيمه خاتون، خواهر امام هادي(ع) او را سرآمد و سرور خاندان خويش و خود را خدمتگزار او مي نامد.4
القاب آن حضرت
1. "مهدي" كه مشهورترين لقب آن حضرت و به معناي هدايت شده از سوي خدا است.
2. "قائم" يعني، قيام كننده به حق. رسول خدا(ص) فرمود: "از اين جهت قائم را "قائم" ناميدند كه پس از فراموش شدن نامش، قيام مي كند"5
3. "بقيه الله" يعني، بازمانده الهي،به اين لقب مشهور چون آخرين حجت خدا و ذخيره الهي براي عالم است.
لقب هاي ديگر حضرت عبارت است از: حجه الله،خلف صالح،منتقم،صاحب الامر،صاحب الزمان،منصور و منتظر.

ويژگي هاي ظاهري و اخلاقي
حديث نگاران و تاريخ نويسان بر اساس روايات فراوان،شمايل و اوصاف آن حضرت را چنين بيان كرده اند:
حضرت مهدي(عج) چهرهاش جوان و گندم گون، شانه اش پهن، دندان هايش براق و گشاده، پيشاني اش بلند و تابنده ، استخوان بندي اش استوار، گونه هايش كم گوشت و بر گونه راستش خالي مشكين،عضلاتش پيچيده و محكم، اندامش متناسب و زيبا و هيئتش خوش منظر و رباينده است.6
درباره ويژگي هاي اخلاقي او،پيامبر اكرم(ص) مي فرمايد: او شبيه ترين مردم به من است در قيافه و گفتارورفتار.7
از ويژگي هاي آن حضرت،شب زنده داري و انس با سجاده و مناجات است، چنان كه آمده است:"چهره گندم گون او مايل به زردي است به خاطر عبادت و بيداري شب."
اهل جهاد و مبارزه است. با هيچ ظالم و ستمكاري سازش ندارد و با آنان مي جنگد تا اينكه ريشه ظلم و ستم را از پهنه زمين بر مي چيند.
امام صادق(ع) در باره آيه " و قاتلو هم حتي لا تكون فتنه و يكون الدين كله لله"8 فرمودند:" هنوز تاويل اين آيه تحقق نيافته است، وقتي قائم ما قيام كند آنها كه او را درك كنند، تاويل اين آيه(و معناي باطني آن) را خواهند ديد."9
آن حضرت، در كنار جهاد و مبارزه و صلابت در مقابل دشمنان، با مردم مهربان و صميمي است. امام رضا(ع) مي فرمايد: "آن حضرت نسبت به مردم از پدر و مادرشان،مهربان تر و دلسوزتر است"10
حضرت مهدي(عج) خود فرمود: " ما هرگز شما(شيعيان) را به حال خود رها نكرده و شما را از ياد نبرده ايم و اگر جز اين بود ، بلاها از هر سو بر شما فرود مي آمد و دشمنان،شما را نابود مي كردند."11
يكي ديگر از ويژگي هاي رفتاري ايشان ، زهد و ساده زيستي است. امام صادق(ع) فرمود: "به خدا قسم لباس مهدي نيست مگر پوششي خشن و خوراك او نيست مگر غذاي ساده".12
در روايتي از امام صادق(ع) ساير صفات حضرت مهدي(عج) اين گونه مطرح شده است:
"او در برابر خدا از همه فروتن تر است. آنچه به مردم فرمان مي دهد بيش از ديگران به آن عمل مي كند و آنچه مردم را از آن نهي مي كند خود بيش از همگان ازآن مي پرهيزد... او داناترين ، حكيم ترين،پرهيزگارترين،بردبارترين،سختي ترين و عابد ترين مردم است.... ديدگانش در خواب فرو مي رود، ولي دلش هميشه بيدار است. فرشتگان با او سخن مي گويند. عطر وجودش ازهرمشكي خوشبوتر است..."13
امام مهدي(عج) درقرآن
درقرآن كريم،درباره مسائل آينده جهان وحوادث آخرالزمان وحكومت يافتن صالحان سخن گفته شده است.
مفسران اين گونه آيات را با استفاده از احاديث پيامبر و اهل بيت(ع) به وجود مقدس حضرت مهدي(عج) و ياوران آن حضرت و دوران حاكميت او تفسير كرده اند.
قرآن مي فرمايد:
"خداوند آنان را از شما كه ايمان آورده و عمل صالح انجام داده اند، وعده داده است كه البته ايشان را در زمين خلافت خواهد بخشيد،همان گونه كه پيشينيان آنها را خليفه ساخت و دين آنها را كه براي آنان پسنديده است، استوار و پايدار خواهد گردانيد و پس از آنكه گرفتار ترس و بيم بودند،ايمني و امان خواهد بخشيد..."14
خداوند در اين آيه سه وعده بزرگ به مومنان نيك سيرت داده است: خلافت و حاكميت بر زمين ،استواري و فراگيري دين الهي و ايمني و امنيت در همه جهان براي مومنان.15 وعده خدا تخلف بردار نيست واين وعده تاكنون تحقق نيافته ودر هنگام ظهور چنانكه روايات زيادي بيانگر آن است،تحقق مي يابد.

مراحل زندگي حضرت مهدي
در دوران امام دهم و يازدهم(عليهماالسلام) ، در ميان خلفاي بني عباس نگراني عميق به وجود آمده بود. اين نگراني مربوط به احاديث فراواني بود كه بشارت تولد فرزندي از امام عسكري(ع) را مي داد كه واژگون كننده حكومت باطل بود. به همين علت دوران حمل و ولادت امام مهدي(عج) از مردم پنهان داشته مي شد. پس از ولادت نيز در مدت پنج سال كه حضرت مهدي (عج) در كنار پدر بزرگوارش به سر مي برد ، زندگي مخفيانه اي داشت و جز اصحاب و ياران خاص امام عسكري(ع) كسي او را نمي ديد. امام عسكري(ع) در آن دوره دو وظيفه اساسي برعهده داشت:يكي حفظ جان فرزندش از گزند خلفاي عباسي و ديگر اثبات وجود و اعلام امامتش به شيعيان، به همين جهت در فرصت هاي مناسب آن حضرت را به ياوران و شيعيان خاص و رازدار معرفي كرد.
چند تن از اصحاب خاص امام يازدهم نقل كرده اند:
"چهل تن از شيعيان نزد امام عسكري (ع)گرد آمديم،آن حضرت فرزندش را به ما نشان داد و فرمود: اين امام شما پس از من و جانشين من است.از او پيروي كنيد و از گرد او پراكنده نگرديد كه هلاك مي شويد و دينتان تباه مي گردد...".16

الف- غيبت صغري
با شهادت امام حسن عسكري(ع) در سال 260 ه غيبت كوتاه مدت امام(ع) آغاز شد كه تا سال 329 به طول انجاميد. اين دوره نقش مهمي در ايجاد آمادگي شيعه براي پذيرش غيبت بلند مدت داشت.
در طول غيبت صغري گرچه امام از نظرها پنهان بود، اما عده اي(نايبان خاص) باآن حضرت در تماس بودند.شيعيان بوسيله آنان مشكلات و مسائل خود را به عرض حضرت مي رساندند و پاسخ آنها را دريافت مي كردند ودر مواردي به وسيله آن نايبان به ديدار امام شرفياب مي شدند.نام و شرح داستان شرفيابي آنها در كتاب معتبر آمده است.
نايبان خاص كه همگي از علما و بزرگان شيعه بوده اند،به ترتيب دوران نيابت عبارتند از:
1- ابو عمر و عثمان بن سعيد عمري كه پنج سال نايب حضرت بوده ودر سال 265 ه وفات كرده است.
2- ابو جعفر،محمدبن عثمان عمرو فرزند نايب اول است كه تا سال 305 ه زندگي كرده و چهل سال نايب امام عصر بوده است.
3- ابوالقاسم،حسين بن روح نوبختي كه تا سال 326ه – زندگي كرده و 21 سال نيابت كرده است.
4- ابوالحسن،علي بن محمد سمري كه تا سال 329 ه- زندگي كرده و سه سال نايب حضرت بوده است.

ب- غيبت كبري
پس از پايان دوره غيبت صغري، دوران غيبت كبري شروع شدكه تاكنون ادامه يافته است وبه امر خداوند تا فراهم شدن زمينه هاي ظهور، ادامه خواهد يافت.
البته همان گونه كه در دوره غيبت صغري،شيعيان حضرت بدون رهبر و سرپرست نبودند و به واسطه نايبان خاص با ايشان در تماس بودند و وظايف خود را مي شناختند در دوره غيبت كبري نيز به وسيله نايبان عام، به وظايف و تكاليف خود آشنا مي گردند.
تفاوت نايب خاص و عام در اين است كه در نيابت خاصه، امام اشخاص معيني را نايب خود قرار داده بود كه به اسم و رسم آنها را معرفي نموده و هر كدام را به وسيله نايب پيش از خود به مردم شناسانده بود، ولي در نيابت عامه، بر اساس يك ضابطه كلي، نايبان را معرفي كرده است و هر فردي كه آن ضابطه را در همه ابعاد دارا باشد، نايب امام شناخته مي شود و به نيابت از او،ولي مسلمين در امر دين و دنيا خواهد بود.
اين مقام به وسيله خود حضرت مهدي(عج) به عالمان واجد شرايط،واگذار شده است. شيخ طوسي،شيخ صدوق و شيخ طبرسي از اسحاق بن عمار نقل كرده اند:
"مولاي ما حضرت مهدي(در مورد شيعيان در عصر غيبت) فرموده است:و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فيها الي رواه حديثنا فانهم حجتي عليكم و انا حجه الله عليهم"17
"در حوادث و رخدادهايي كه واقع مي شود(و پيش مي آيد) به روايت كنندگان حديث ما رجوع كنيد كه آنان حجت من بر شما ومن حجت خدا بر آنان هستم"
مراد از راويان حديث، همان فقها و دين شناسان متعهد هستند چنان كه در روايت ديگر ي آمده است:
"و اما من كان من الفقهاء صائنا لنفسه حافظا لدينه مخالفا لهواه مطيعا لامر مولاه فللعوام ان يقلدوه"18
"هريك از فقيهان كه مراقب نفس و نگهبان دين و مخالف هوا و هوس و اطاعت كننده فرمان مولايش باشد، بر مردم لازم است كه از او تقليدكنند(و وظايف خود را از او جويا شوند)"
بدين ترتيب،امورمسلمين در زمان غيبت كبري به دست"ولي فقيه" قرار گرفت كه با نظر او بايد انجام گيرد.
فضيلت انتظار و مقام منتظر
ما اكنون در دوره انتظار هستيم،آن هم انتظار مقدم مهدي(عج) و ظهور دولت حق، در روايات فضيلت هاي فراوان براي "انتظارفرج" مطرح شده و مقامي بس والا براي منتظران مهدي(عج) بيان گرديده است. پيامبر خدا (ص) فرمود:"بهترين عبادت امت من انتظار فرج است"19 و امام صادق (ع) گفته است: منتظر امر (حكومت) ما،مثل كسي است كه در راه خدا به خون غلتيده باشد"20
بي ترديد" انتظار " حقيقتي شگرف و ژرف و داراي آثار و لوازمي است و "منتظر" وظايف و تكاليفي بر عهده دارد.
"انتظار فرج" اميد به آينده اي روشن است و به زندگي انسان منتظر رونق و نشاط مي بخشد و اورا از حالت ياس و نااميدي بيرون مي برد . مقام معظم رهبري مي فرمايد: " قانع نشدن به وضع موجود و تلاش فزاينده و مستمر در انجام اعمال نيك و خير يك بعد از انتظار است"21
به راستي اگر دنيا را خورشيدي روشن خواهد كرد آيا ما بايد تا آمدن آن خورشيد نوراني در تاريكي بنشينيم ،يا لازم است اقدامي كنيم و چراغي بيفروزيم؟
بنابراين كسي كه منتظر واقعي ظهور است ، به دنبال كسب آمادگي و زمينه سازي براي ظهور است. او با خود سازي و كسب فضايل اخلاقي و تقويت ايمان و معنويت، خود را براي ياوري حضرت آماده و با امر به معروف و نهي از منكر و كار فرهنگي مداوم هم به نيرو سازي و پرورش و تربيت ديگران همت مي گمارد.
بنابراين"منتظر" نه نسبت به خود بي تفاوت است و نه نسبت به محيط پيرامون خود بي تعهد. چنين فردي پيوسته به دنبال اهداف امام خويش است و نيرو و انرژي خود را در آن سمت و سو صرف مي كند. بنابراين انساني است داراي هويت و هدفمند.
البته در نقطه مقابل ، دشمن براي رسيدن به اهداف خود هميشه به دنبال ايجاد فضاي ياس و نوميدي،در ميان ملت هاست و به همين جهت باهر پديده اميد بخشي مبارزه مي كند و چون"اعتقاد به مهدي" و"انتظارفرج" عامل اساسي براي اميد و حركت است با شيوه هاي مختلف با آن مقابله مي كند، گاهي اصل مهدويت را انكار مي كند و گاهي با تحريف و خرافه پردازي، به دنبال تخريب اين عقيده مهم اسلامي و الهي است، مقام معظم رهبري در اين زمينه مي فرمايد: " امروز سياست گذاران و طراحان استكباري مهم ترين هدف خود را ايجاد فضاي ياس آلود براي ملت ها قرار داده اند و تلاش مي كنند به ملت ها اينگونه تفهيم شود كه فرهنگ و اعتقادات و شخصيت ملي و مذهبي ملت ها نمي تواند كار ساز باشد. اما در مقابل آن تفكر انتظار فرج و گشايش ، اميد بخش و حركت آفرين است"22 و " حركت آن حضرت هر سمتي باشد (بايد) حركت پيروان او، هم به همان سمت باشد."23 بنابر اين انتظار به معناي حركت در مسير مهدي (عج) است و منتظر كسي است كه پيوسته با ظلم و ستم و بي عدالتي مي جنگد و خود را به فساد و آلودگي،گره نمي زند، چون در انتظار امامي است كه با قيامش جهان را پر از عدل و داد خواهد كرد و آن را از هرظلم و ستم پاك خواهد نمود.

پي نوشت ها:
1- صحيح بخاري (از كتب معتبراهل سنت)،ج 5،ص 13،كافي (ازكتب معتبر شيعه)ج1،ص303.
2- بحارالانوار ، ج52،ص146،مفاتيح الجنان،دعا در غيبت امام زمان(عج).
3- مفاتيح الجنان ، دعاي حضرت صاحب الامر(عج).
4- بحار الانوار،ج 51،ص12.
5- معاني الاخبار ، ص65.
6- ر.ك،منتخب الاثر،باب 4تا باب 25.
7- كمال الدين و تمام النعمه،ج2،ص118.
8- "و با آنها بجنگيد تا فتنه اي باقي نماند و دين همه اش براي خدا باشد" سوره انفال،آيه 29.
9- تفسير الميزان،ج9،ص87(ذيل آيه39 انفال).
10- الزام الناصب،ص10.
11- بحار الانوار،ج52،ص317.
12- همان،ج52،ص317.
13- الزام الناصب،ص10.
14- نور،آيه 55.
15- مجمع البيان،ج7،ص152
16- كمال الدين و تمام النعمه(شيخ صدوق)،ص435 و بحارالانوار،ج52،ص25.
17- طبرسي،الاحتجاج،ص28.
18- همان،ص459.
19- بحارالانوار،ج 52.
20- كمال الدين و تمام النعمع،ج2،ص645.
21- روزنامه جمهوري اسلامي 12/12/69.
22- همان،1/12/70.
23- همان،15/1/67.

مقاله هاي مرتبط:


      
 
 كليه حقوق اين مجموعه طبق قوانين نرم افزاري متعلق به دبيرخانه‌دائمي‌اجلاس‌دوسالانه‌بررسي‌وجودي‌ابعادحضرت‌مهدي(عج)مي‌باشد