1396/07/29

نیمه شعبان سالروزولادت حضرت ولي عصرمهدي موعود (عج) بر عموم مسلمين جهان مبارك باد......قال الكاظم عليه السلام: يُغيبُ عن أبصار الناس شَخصُهُ و لايُعيبُ عن قُلوب‌المؤمنين ذِكره؛ او (حضرت مهدي عجل‌الله‌تعالي‌فرجه الشريف) از ديده مردم پنهان مي‌شود، ولي يادش در دلهاي مؤمنين هيچگاه فراموش نمي‌شود

  
 

تاريخ نشر: 7/3/1391

مبحث: مقالات تخصصي

نويسنده: administrator

منبع:

مطالعات: 2396

بازگشت >>
نظرسنجي: ( 2 راي) 
  مفهوم انتظار و نگرش‌های مختلف پیرامون آن
خلاصه:

 به قلم: کیان حق‌شناس
ویرایش و بازبینی:دکترداود میرزائی مقدم

حضرت امام حسن عسگری، به فرمان خدا و سفارش پیامبر، فرزند خود را برای امامت انتخاب کرد. امام دوازدهم، از زمان تولد، از چشم ستمگران پنهان بود. معتمد خلیفه‌ی عباسی، به جاسوس‌ها فرمان داده بود خانه‌ی امام را زیر نظر بگیرند. او می‌خواست فرزند امام حسن عسگری را شهید کند چون می‌دانست امام فرزندی خواهد داشت که قیام می‌کند و می‌تواند قدرت‌های ظالم را سرنگون کند. امام حسن عسگری در سال 260 هجری، به دست معتمد مسموم شد و به شهادت رسید. در آن زمان، حضرت مهدی فقط 5 سال داشت. حضرت مهدی(عج) جلو مردم به نماز ایستاد و بر پیکر پاک پدر، نماز خواند. سپس از چشم‌ها پنهان شد. به این ترتیب، غیبت کوتاه آن حضرت آغاز شد.
امام زمان، در زمان غیبت کوتاه خود، 4 نماینده داشت. مردم به وسیله‌ی این 4 نماینده مشکل‌ها و پرسش‌های خود را به گوش امام می‌رساندند. امام هم آنها را راهنمایی می‌کرد. غیبت کوتاه امام زمان 69 سال طول کشید.
6 روز پیش از وفات آخرین نماینده‌ی امام، به او خبر رسید که دوران غیبت کوتاه، به زودی تمام می‌شود. پس از وفات آخرین نماینده‌ی امام زمان(عج) دوران غیبت طولانی امام شروع شد.
اکنون حضرت حجت از چشم مردم غایب است. ولی ایشان در میان مردم رفت و آمد دارند، بدون اینکه کسی ایشان را بشناسد. مردم از وجود امام مثل خورشیدی که پشت ابر باشد سود می‌برند. امام زمان(عج) وقتی ظهور می‌کند که بیشتر مردم جهان، از ظلم و ستم در رنج باشند. همچنین از ظلم و بیدادگری خسته شوند و آمدن حضرت حجت را از صمیم قلب بخواهند به این ترتیب جهان برای حکومت حقانیت حق آماده شود.
حالی با ذکر این مقدمه با استعانت از خداوند متعال و آقا امام زمان (عجل ا.. تعالی فرجه شریف) به موضوع اصلی یعنی مفهوم انتظار و نگرش‌های مختلف پیرامون آن می‌پردازیم.
امام مهدی (عج) فرمودند: ... و اما گونه بهره‌وری از من در زمان غیبتم همانند بهره‌وری از آفتاب است آنگاه که ابرها آنرا از دیده‌ها می‌پوشند.
امام صادق علیه‌السلام فرمود: «هر کس از شما بمیرد در حالی که منتظر این امر باشد، مانند کسی است که در خیمه قائم علیه‌السلام بوده باشد» و هم او فرمود: «منتظر امر ما، مانند کسی است که در راه خدا، در خون غوطه‌ور باشد.» امام سجاد علیه‌السلام در حدیث مفصلی خطاب به ابو خالد کابلی فرمود:
ای ابا خالد، همانا اهل زمان غیبت او (مهدی علیه‌السلام) که قائل به امامت و منتظر ظهور حضرتش هستند، برتر از اهل همه‌ی زمانها هستند چون خدای تبارک و تعالی آنقدر عقل و فهم و معرفت به آنها عطا فرموده که غیبت نزد آنها به منزله‌ی مشاهده گشته است و آنها را در آن زمان به منزله‌ی مجاهدین در پیشگاه رسول خدا صلی الله علیه و آله با شمشیر قرار داده است.
آنها به حق مخلصان هستند و به راستی شیعیان ما می‌باشند و دعوت کنندگان به دین خدای عزوجل در پنهان و آشکار می‌باشد.
امیرالمـؤمنین علیه‌السلام فرمود: انتظار فرج بکشید و از رحمت خدا مأیوس نباشید که محبوبترین اعمال به سوی خدا عزوجل انتظار فرج است.
امام باقر علیه‌السلام فرمود: بدانید که منتظر این امر را مثل اجر روزه‌دار شب زنده‌دار است. و کسی که قائم ما علیه‌السلام را درک کند و همراه او خروج کند و دشمن ما را بکشد او را مانند اجر 20 شهید است و کسی که همراه قائم ما علیه‌السلام کشته شد اجر 25 شهید را دارد.
در چندین روایت دیگر، انتظار ظهور حضرت ولی‌عصر ارواحنا لتراب مقدمه العذاء به عنوان امری واجب از ضروریات دین ذکر شده است. و از آن در ردیف ایمان به وحد نیست خدای تعالی و نبوت و خاتمیت رسول گذامی اسلام صلی الله علیه و آله و تولای اولیای خدا و برائت از دشمنان خدا یا دگر گردیده است.
از جمله روایت جناب عبدالعظیم حسنی از امام محمد جواد علیه‌السلام است که می‌گوید: بر مولایم محمد بن علی علیه‌السلام وارد شدم، در حالی که می‌خواستم درباره‌ی حضرت مهدی علیه‌السلام از او بپرسم.
حضرتش بدون اینکه من سوالی بپرسم ابتدا به من فرمود: ای ابوالقاسم (کنیه حضرت عبدالعظیم) قائم از ما علیه‌السلام همان مهدی است که واجب است در زمان غیبت انتظارش کشیده شود و در زمان ظهورش، امرش اطاعت گردد و او سومین (نسل) از فرزندان من است.

معنای انتظار
درباره‌ی معنی انتظار مرحوم میرزا محمد تقی اصفهانی، توضیح کوتاه و ارزشمندی دارد که فشرده‌ی آن را می‌خوانیم:
انتظار کیفیتی نفسانی است که آمادی از آن ناشی می‌شود و ضد آن یأس است و هر چه انتظار شدیدتر باشد آمادگی بیشتر است.
نمی‌بینی که هرگاه مسافری داشته باشی که منتظر آمدن او هستی، آمادگی تو برای آمدن او لحظه به لحظه بیشتر می‌شود؟ بلکه چه بسا این آمادگی، خواب را از تو برباید همچنانکه مراتب انتظار از این جهت متفاوت است همینطور، از جهت دوستی تو نسبت به فرد مورد انتظار تفاوت دارد هرچه دوستی زیادتر باشد، آمادگی برای دوست زیادتر می‌شود و فراقش چنان بر مشتاقش سنگینی می‌کند که منتظر هر چیز دیگر را از یاد می‌برد و دردهای جانکاه دیگر را حتی احساس نمی‌کند.
مؤمن منتشر قدوم مولایش علیه‌السلام هرچه انتظارش افزون شود، کوشش او در جهت این آمادگی فزونی می‌گیرد و در این جستجو هر چه بیشتر به ورع، کوشش، تذهیب نفس از اخلاق رذیله و جلب اخلاق پسندیده می‌گراید، تا به دیدار مولایش در زمان غیبت موفق شود چنانکه جمع زیادی از صالحان نیک سرشت به این توفیق دست یافته‌اند و از این رو ائمه‌ی اطهار علیه‌السلام به تذهیب صفات و ملازمات طاعات در زمان غیبت امر فرموده و آن را لازمه‌ی انتظار دانسته‌اند.
از جمله در روایت ادبی بصیر از امام صادق علیه‌السلام باشد، پس باید انتظار کشید و در حالی که منتظر است به ورع و اخلاق نیک عمل کند پس اگر از دنیا رفت (قبل از ظهور حضرت) و قائم علیه‌السلام بعد از قیام او نمود، برای این فرد منتظر مانند اجر کسی که حضرتش را درک کرده اجر خواهد بود.
با گذشت زمان برخی از مفاهیم و ارزش‌های ناب و متعالی اسلام دستخوش تحریف و دگرگونی شد و دشمنان و معاندین در شرایط خاصی که برای واژگونه جلوه دادن جلوه‌های نورانی فرهنگ و معارف اسلامی به وجود آوردند، ناآگاهان و ساده اندیشان را در معرض تهاجم فرهنگی خویش قرار داده و با روش‌های فریبکارانه‌ی خود مبانی و ارزش‌های اصیل الهی را بنا بر مصالح و مطامع شیطانی‌شان تفسیر و تأویل نمودند.
القائات نادرست قدرتهای استکباری که توسط اذناب آنان ترویج می‌گردد باعث شد که «انتظار فرج» به همراه جهاد و صبر و توکل و شفاعت در طول دوران سیاه حکومتهای استبدادی دچار دستبرد و تحریف شود و توده‌های مسلمانان از درک راستین مفاهیم و ارزش‌های اسلامی به دور مانند.
وضعیتی سختی که طاغوتان زمان برای تحقق اهداف پلیدشان از تحریف مفاهیم اسلامی به وجود آوردند، همه‌ی عاشقان و دلسوختگان اسلام را بر آن داشت تا برای جلوگیری از تحریف و واژگونه شدن ارزشهای اسلامی، تبیین فرهنگ و تفکر دینی را از وظایف و مسئولیت‌های اولیه و مهم خویش به شمار آورند و نهضت و حرکت نوینی را پایه‌گذاری نمایند.
تداوم این نهضت و حرکت نوین ما را بر آن می‌دارد که به تبیین ارزش والای «انتظار» و زدودن غبارهای جهل و تحریف از این اصل مقدس همت گماریم.
شیعه معتقد است که روزی فرا خواهد رسید که تعالیم مقدس اسلام در سرتاسر جهان گسترش می‌یابد و عدل و آزادی و پاکی و عفاف گستره گیتی را در بر می‌گیرد. در آن روز حق بر باطل غلبه می‌یابد و ظلم و جور و فساد و فحشاء و قتل و جنایت از جوامع انسانی ریشه‌کن می‌شود و صلح و امنیت بر همه جا دامن می‌گسترد. این جهان سرتاسر عدالت و آزادی و مهر و مودت و آرامش بدست توانگر آخرین ذخیره‌ی الهی و حجت بزرگ حق حضرت مهدی(عج) برپا خواهد شد.
شیعه چنین امیدواری و آرزوی شیرین و نجاتگر را «انتظار فرج» نام می‌نهد.
بر اساس نفوذ اندیشه‌های باطل و تحریف و دستبردی که دشمنان دین منوجه مفاهیم ناب و اصیل اسلامی نمودند، همواره سخن از دو گونه انتظار مطرح می‌شود تا راه تمیز و نفکر حق از تفکر باطل هموار می‌گردد و انتظار به معنای راستین آن چهره نماید و مسئولیت‌ها مشخص گردد. این دو نوع انتظار عبارتند از:
انتظار سازنده و انتظار مخرب.
انتظار سازنده انتظاری است حرکت‌زا و انقلاب آخرین، و منتظران راستین در این نگرش کسانی هستند که سکون و جمود را بر خویش حرام می‌دارند و دست روی دست گذاشتن و رها ساختن مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی را با اصل دین در تضاد می‌بینند و حمایت و جانبداری از ضعیفان و مظلوم را وظیفه واجب خویش می‌پندارند.
در انتظار سازنده مهیا کردن همه عوامل و زمینه‌های قیام حضرت مهدی(عج) امری است بدیهی و اجتناب ناپذیر و این وظیفه و تکلیف با دوستدار حق و دشمن باطل بودن، در مسیر تحقق صلاح و پاکی گام نهادن، در اقامه‌ی عدل کوشیدن و با ظلم و جور و فساد مبارزه کردن تحقق خواهد یافت. انتظار مخرب انتظاری سکون‌آفرین است، منتظران در این تفکر انحرافی، کسانی هستند که رها کردن وظایف و تکالیف سیاسی و اجتماعی و بی‌اعتنایی نسبت به شرایط ظلم‌خیز هر عصر و زمانه را بر خود واجب می‌شمارند!
از دیدگاه این تفکر، آنگاه که آزادی و عدالت و پاکی و شرف و انسانیت نابود شود و اثری از این ارزشهای والاباقی نماند، و آنگاه که فساد و جنگ و خونریزی و ظلم سرتاسر گیتی را فرا گیرد و هیچ مصلح و فریادرسی نباشد، مصلح و ناجی عالم ظهور می‌کند و ظلم و تبعیض و ستمها را از بین می‌برد و جهان را به عدل و داد و آزادی و صلح می‌رساند. یعنی تا جامعه در فساد و ستم و جنایت و ناپاکی فرو نرود، مصلح موعود ظهور نمی‌کند، لذا هر فساد و ظلم و ستم و گناهی مقدمه‌ای است برای آماده شدن زمینه‌های ظهور او، و از آنجا که آلودگی‌ها و ستم‌ها دارای چنین نقش تعیین‌کننده‌ای می‌باشد، ما نباید با آنها مخالفت ورزیم!
زیرا معانت از ظلم و فساد تأخیر در ظهور را باعث می‌گردد، همچنانکه افزوده شدن گناه بر گناه و ظلم بر ظلم، آماده شدن زمینه‌های ظهور را به ارمغان خواهد آورد، منجی خویش را زودتر می‌یابد!
این طرز تفکر انحرافی به شدت مورد توجه طاغوتهای زمان و عوامل استبداد و استعمار قرار می‌گیرد، زیرا آنان با این روش ساده و آسان و در حالی که از حربه‌ی اسعماری «مذهب علیه مذهب» حداکثر استفاده و بهره‌وری را برده‌اند، مفاهیم اصیل اسلامی را که علیه ظلم و جور و فساد جکومتهای باطل هر عصر انقلاب می‌آفریند، خنثی و بی‌اثر می‌سازد و با تحمیق مردم پایه‌های حکومت‌های استبدادی خویش را استحکام می‌بخشد و با فکری آسوده همچنان بر اریکه‌های قدرت تکیه می‌زنند.
مردمی که تحت تأثیر القائات قرار می‌گیرند دست روی دست گذاشتن و دم بر نیاوردن و تن به سکوت دادن را برای خود وظیفه‌ی شرعی می‌دانند و با این باور و اعتقاد و تفکر که ما را به اصلاح دیگران کاری نیست و تکلیفی در برابر یاغیان و سرکشان و فسادگران نداریم سر در لاک خویش فرو می‌برند و بر سفاکی‌ها و آدم‌کشی‌ها و انواع . اقصام معاصی و گناهان چشم فرو می‌خوابانند و دینداری را فقط در محدوده خود و زن و فرزند خود خلاصه می‌کنند!
شکی نیست که این اندیشه‌ی انحرافی محکوم به زوال است و به آن دلیل که هیچ سنخیتی بین اصول و مبانی مسلم اسلام است. لکن باید توجه داشت که آنچه باعث انزوا و محکومیت این اندیشه‌ی ناصواب شده و می‌شود، همانا تبیین فرهنگ اسلامی و شرح و تفسیر صحیح مفاهیم و ارزشهای مقدسی چون «انتظار» و وظایف و مسئولیت‌های «منتظران راستین» است که اگر این وظیفه مهم به خوبی صورت نمی‌پذیرد جای شک و شبهه‌ای باقی نمی‌ماند که افکار و اندیشه‌های باطل و انحرافی عرصه‌های وسیعی برای حکومت و فعالیت و جذب نیرو می‌یافتند. بنابراین باید در هر شرایطی که قرار داریم نسبت به تبیین اصول و مفاهیم و ارزشهای الهی و اسلامی قصور و تسامح روا مداریم و در تمام عرصه‌ها و صحنه‌ها حاضر و ناظر باشیم.

۞ خصوصیات، ویژگی‌ها، تکالیف، مسئولیت‌های منتظران قیام مهدی(عج):
الف) منتظران مهدی، با دوستان خدا دوستند و با دشمنان خدا دشمن.
ب) منتظران راستین مهدی باید در اوج قدرت و توانایی باشند.
ج) منتظران راستین پیش از ظهور تکالیف اجتماعی خود را رها نمی‌کنند.
د) منتظران راستین مهدی در اوج آمادگی نظامی بسر می‌برند.
ه) منتظران مصلح موعود مهدی(عج) تن پرور و رفاه‌طلب نیستند.
و) برای منتظران راستین مهدی(عج) غیبت مانند ظهور است.

۞ پیام امام صادق به تمام امت اسلام: فَجَدُوا وَ انتَظَرَ وَ اهنَیئا لَکُم اَیَّتُها اِلِعضاَ به اِلمَرحُومَة.
پس بکوشید و انتظار کشید که گوارایتان بادا ای گروه زحمت کشیده.

۞ حسن ختام← این گفتار مجمل را با شعر زیبایی از مرحوم فیض کاشانی خاتمه می‌بخشیم. وی دو بیت اول این غزل را از زبان خود و ابیات بعدی را از زبان حضرت حجت –عجل‌ا... تعالی و فرجه الشریف- بیان می‌نماید:
ای که حرمانی ما را، تو روا می‌داری مخلصان را ز بر خویش جدا می‌داری
آن جفاها که فراق تو به ما کرد و کند ما تحمل نکنیم از تو از تو روا می‌داری
من در این شکوه، که آمد خبری از بر او کای فلانی گله از حضرت ما می‌داری؟
تو به تقصیر خود افتادی از این در محروم از که می‌نالی و فریاد چرا می‌داری؟
ای مگس عرصه‌‌ی سی‌مرغ نه جولانگاه توست عرض خود می‌بری و زحمت ما می‌داری؟
خویش را قابل خدمت کن و آنگه بطلب مستحق ناشده امید عطا می‌داری؟
فیض بگذر ز بیابان هوس تا برسی به امیدی که در این ره به خدا می‌داری


منابع:
(مفاخر اسلام← جلد اول)
(بحارالانوار← جلد 53)
(الملاحم و الفتن)
(منتخب الاثر)
(مکیال المکارم← جلد 1و2)

خلاصه‌ای از موضوع:
در این نوشته ابتدا مقدمه‌ای برای آشنایی مختصری با زندگی آن امام بزرگوار آورده شده است و سپس با نوشتاری از بیانات امامان معصوم در رابطه با حضرت مهدی(عج) به این مطلب اشاره می‌شود که انتظار به نقل قول از جمیع روایت امری واجب از ضروریات دین ذکر شده است.
سپس به معنای انتظار و مفهوم آن پرداخته شده و به بررسی مفهوم واقعی انتظار و برداشت‌های گوناگونی که در هر رژیم و حکومتی به تعبیر خود از آن می‌کنند اشاره شده و اشاره مستقیم به این امر که القائات نادرست قدرتهای استکباری باعث شده که انتظار فرج به همراه جهاد و صبر و توکل در طول دوران سیاه حکومتهای استبدادی دچار دستبرد و تحریف شود و همچنین انتظار سازنده و انتظار مخرب را به طور کامل مورد بررسی قرار دادیم و به خصوصیات و تکالبف منتظران واقعی مهدی پرداخته‌ایم و با ابیاتی از قیض کاشانی و ذکر منابه و مآخذ این نوشتار شاید سهم کوچکی در این راه عظیم برداشته باشیم.

مقاله هاي مرتبط:


      
 
 كليه حقوق اين مجموعه طبق قوانين نرم افزاري متعلق به دبيرخانه‌دائمي‌اجلاس‌دوسالانه‌بررسي‌وجودي‌ابعادحضرت‌مهدي(عج)مي‌باشد